Children Underground (Edet Belzberg, 2001)

Children Underground
Children Underground lijkt hetzelfde lot beschoren als de vijf zwerfkinderen waar het om gaat: bijna niemand heeft er aandacht voor. En dat is jammer, want dit is een documentaire die inslaat als een bom. De kracht schuilt ‘m vooral in de uiterst ongepolijste blik op het leven van de Roemeense jongeren. Het harde bestaan in een metrostation komt in al z’n ruwheid aan bod. Vechtpartijen, drugsgebruik, automutilatie; niets blijft buiten beeld.

De spijkerharde realiteit van Children Underground

Na de val van het Communisme ging het niet bepaald van een leien dakje voor Roemenië. De dictatuur van Ceaușescu mocht dan wel voorbij zijn, met de inwoners ging het barslecht. Zo ook met de kinderen, waarvan er eind jaren ‘90 20.000 op straat leefden. Children Underground volgt vijf van deze kinderen. In een notendop: Cristina (16) leidt een grote groep in en rondom een groot metrostation in Boekarest. Ze presenteert zich als jongen, wat haar betere overlevingskansen geeft. Macarena (15) is een wees en verslaafd aan verf; het merendeel van de tijd staart ze wezenloos uit haar ogen. Ana (10) is samen met haar broertje Marian (7) het ouderlijk huis ontvlucht. Tot slot is daar Mihai (10), de meest gezonde van het stel, sociaal en leergierig. Deze kinderen worden gedurende een jaar gevolgd. Wat we van ze meekrijgen is de bikkelharde realiteit, de groepsdynamiek, de verstoorde relatie tot hun (zéér dubieuze) ouders en hun toekomstbeeld. Stuk voor stuk zijn het indrukwekkende portretten.

Mihai Children Underground
Regisseur Belzberg treedt in de huid van fly-on-the-wall, met als resultaat spijkerharde cinéma vérité. Er is absoluut geen inmenging. Zo zien we bijvoorbeeld hoe Ana vol in haar gezicht wordt getrapt, hoe Mihai zijn armen aan gort snijdt, en hoe Macarena in een continue verf-high verkeert. Dit kan zorgen voor ethische vragen zoals, “mevrouw Belzberg, kon je daar op dat moment geen stokje voor steken? Het is toch vreselijk wat die kinderen overkomt?” Een begrijpelijk sentiment. Ze had iets kunnen doen. Maar al snel ligt de volgende tegenwerping op de loer: als ze ‘het verhaal’ op die manier had gestuurd, in hoeverre was het dan nog waarheidsgetrouw? Ze had Cristina en co. ook kunnen dumpen in de McDonalds, cheeseburger in hun mond, milkshakes erbij en een ijsje toe. Nu laat ze het leven echter zien zoals het zich ontvouwt. En terecht. Zo krijgen we ook geen prekerige boodschap voor onze kiezen, of slinkse trucjes om emoties op te wekken. Deze hopeloze plek spreekt voor zichzelf.